گاهی تشخیص سرطان سینه پس از بروز علائم و نشانه های بالینی انجام می شود؛ اما در بسیاری از زنان مبتلا، بیماری تا مدت ها بدون علامت است. به همین دلیل، غربالگری سرطان پستان نقش بسیار مهمی در تشخیص زودهنگام این بیماری دارد. پزشکان برای بررسی دقیق تر، بسته به شرایط فرد و نتایج اولیه، از روش های تشخیصی تکمیلی استفاده می کنند. در برخی موارد ممکن است بیمار به متخصص پستان یا جراح ارجاع داده شود. این ارجاع به معنای ابتلا به سرطان یا نیاز قطعی به جراحی نیست، بلکه با هدف ارزیابی تخصصی تر و تشخیص صحیح مشکلات پستان انجام می شود. اگر در آزمایش غربالگری مانند ماموگرافی یافته ای مشکوک مشاهده شود یا علائمی وجود داشته باشد که احتمال سرطان سینه را مطرح کند، انجام بررسی های بیشتر ضروری خواهد بود.

از آنجا که انواع سرطان سینه می توانند علائم متفاوتی داشته باشند، برای تشخیص دقیق معمولاً از ترکیب چند روش استفاده می شود. مهم ترین روش های تشخیص سرطان پستان شامل ماموگرافی، سونوگرافی، ام آر آی (MRI) و نمونه برداری (بیوپسی) هستند که در ادامه به بررسی آنها پرداختیم.

مراحل تشخیص سرطان سینه

تشخیص سرطان سینه معمولاً به صورت مرحله به مرحله و با ترکیب معاینه بالینی، روش های تصویربرداری و در صورت لزوم نمونه برداری انجام می شود. هدف از این روند، شناسایی دقیق ضایعه، تعیین ماهیت خوش خیم یا بدخیم آن و انتخاب بهترین روش درمانی است. مراحل تشخیص سرطان پستان به طور کلی شامل موارد زیر می باشد:

در مرحله اول، معاینه بالینی پستان توسط پزشک انجام می شود. در این بررسی، شکل ظاهری پستان ها، وجود توده، تغییرات پوستی، فرورفتگی نوک سینه یا ترشح غیرطبیعی ارزیابی می شود. این مرحله می تواند پزشک را نسبت به نیاز به بررسی های تکمیلی راهنمایی کند.

در مرحله بعد، تصویربرداری تشخیصی انجام می گیرد. ماموگرافی مهم ترین روش غربالگری و تشخیص زودهنگام سرطان سینه است که می تواند توده ها یا کلسیفیکاسیون های مشکوک را حتی پیش از بروز علائم آشکار شناسایی کند. در بسیاری از موارد، سونوگرافی پستان به عنوان روش مکمل ماموگرافی برای بررسی دقیق تر توده ها، به ویژه در زنان با بافت متراکم پستان، مورد استفاده قرار می گیرد. در شرایط خاص نیز ام آر آی (MRI) پستان برای ارزیابی دقیق تر وسعت ضایعه یا بررسی هر دو پستان تجویز می شود.

در صورتی که یافته های تصویربرداری مشکوک باشند، مرحله نمونه برداری یا بیوپسی انجام می شود. بیوپسی تنها روش قطعی برای تشخیص سرطان سینه است و طی آن، نمونه ای از بافت مشکوک برداشته شده و از نظر پاتولوژیک بررسی می شود. نوع بیوپسی بسته به شرایط بیمار می تواند به صورت سوزنی، وکیوم یا جراحی باشد.

پس از تأیید تشخیص سرطان، بررسی های تکمیلی مانند تعیین نوع تومور، درجه بدخیمی و در برخی موارد بررسی گسترش بیماری انجام می شود تا مرحله بیماری مشخص شده و برنامه درمانی مناسب برای بیمار طراحی گردد. این رویکرد مرحله ای، دقت تشخیص را افزایش داده و نقش مهمی در انتخاب درمان مؤثر و به موقع دارد.

چگونه سرطان سينه را تشخيص دهيم؟

معاینه لمسی سینه یکی از اولین و در دسترس ترین مراحل تشخیص سرطان سینه در منزل است که می تواند به شناسایی زودهنگام تغییرات غیرطبیعی کمک کند. این بررسی ساده در منزل انجام می شود و نقش مهمی در افزایش آگاهی زنان نسبت به وضعیت طبیعی پستان هایشان دارد.

معاینه ظاهری :

1. بدون لباس و لباس زیر به حالتی که دستانتان در کنار بدنتان باشد، رو به روی آینه بنشینید و یا بایستید.
2. برای بازرسی بصری سینه به شیوه زیر عمل کنید:
3. رو به جلو به دنبال چین خوردگی، کم رنگی پوست، یا تغییر در اندازه، شکل یا تقارن باشید. چک کنید که نوک سینه به سمت داخل نباشد.
4. سپس در حالتی که دست ها به سمت پائین روی ران ها قرار گرفته، سینه را بررسی نمایید.
5. سپس در حالتی که دستانتان بالای سرتان است و کف دست ها روی هم قرار دارد، سینه خود را بررسی نمائید. سینه های خود را بالا بگیرید تا از تقارن برآمدگی پایین سینه اطمینان حاصل نمایید.

معاینه لمسی :

از دستان خود برای خودآزمایی پستان استفاده کنید. راه های متداول در معاینه دستی سینه شامل موارد ذیل است:

• در حالت خوابیده: از یک تخت یا سطح صافی برای دراز کشیدن به پشت استفاده نمائید. در زمانی که دراز می کشید، بافت سینه پخش می شود و در این حالت بعلت نازک تر شدن لمس آن برای معاینه راحت تر می شود.
• در زیر دوش: انگشتان و سینه خود را به صابون آغشته کنید تا در زمان بررسی دستی انگشتانتان راحت تر و نرم تر بر روی پوست حرکت کند.

چه تغییراتی طبیعی محسوب می شوند؟

بسیاری از زنان در زمان های مختلف، به ویژه طی چرخه قاعدگی، تغییراتی مانند حساسیت یا برجستگی های خفیف در سینه احساس می کنند. این تغییرات اغلب طبیعی هستند و لزوماً نشانه بیماری نیستند. همچنین، شکل و بافت سینه با افزایش سن دچار تغییر می شود و ممکن است کاملاً یکنواخت نباشد.

در صورت مشاهده این علائم به پزشک مراجعه کنید:

• وجود توده یا غده سفت در سینه یا ناحیه زیر بغل
• تغییر قابل توجه در شکل یا بافت سینه نسبت به اطراف
• فرورفتگی، چروکیدگی یا تغییرات غیرطبیعی پوست سینه
• فرو رفتن جدید نوک سینه به سمت داخل
• قرمزی، گرمی، تورم یا درد مداوم
• خارش، پوسته ریزی، زخم یا بثورات پوستی
• ترشحات نوک سینه غیرطبیعی به ویژه ترشحات خونی

توجه به این نشانه ها و پیگیری به موقع آن ها می تواند نقش مهمی در تشخیص زودرس سرطان سینه و افزایش موفقیت درمان داشته باشد.

راه های تشخیص سرطان سینه با تصویربرداری و آزمایش

از روش های مختلف تشخیصی برای تشخیص دقیق سرطان سینه و شناسایی ضایعات مشکوک استفاده می کنند. هر یک از این روش ها کاربرد و دقت متفاوتی دارند و معمولاً به صورت مکمل به کار می روند. در ادامه، مهم ترین راه های تشخیص سرطان سینه معرفی می شوند.

ماموگرافی برای تشخیص سرطان پستان

ماموگرافی یکی از مهم ترین روش های تشخیص زود هنگام سرطان سینه است که در آن از اشعه ایکس برای تصویربرداری از ساختارهای داخلی پستان استفاده می شود. این روش تشخیصی، سریع، ساده و غیرتهاجمی بوده و نقش مؤثری در شناسایی تغییرات مشکوک پستان در مراحل اولیه بیماری دارد؛ موضوعی که به طور مستقیم باعث افزایش موفقیت درمان و بهبود پیش آگهی بیماران می شود.

میزان اشعه ایکس مورد استفاده در ماموگرافی بسیار کم است و خطر قابل توجهی برای بافت پستان ایجاد نمی کند. مطالعات نشان داده اند حتی اگر یک زن از سن ۴۰ تا ۹۰ سالگی به صورت سالانه ماموگرافی انجام دهد، میزان اشعه دریافتی همچنان کمتر از حدی است که بتواند خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش دهد. به همین دلیل، فواید ماموگرافی در تشخیص زودرس سرطان پستان به مراتب بیشتر از عوارض احتمالی آن ارزیابی می شود.

در زنان سالم، ماموگرافی غربالگری به عنوان یک روش پیشگیرانه و تشخیصی توصیه می شود. معمولاً انجام یک ماموگرافی پایه در سنین ۳۵ تا ۳۹ سالگی پیشنهاد شده و پس از آن، از ۴۰ سالگی به بعد، ماموگرافی سالانه برای تشخیص زودهنگام توده ها یا ضایعات مشکوک پستان انجام می گیرد.

لازم به ذکر است که انجام ماموگرافی در زنان زیر ۳۰ سال معمولاً ارزش تشخیصی بالایی ندارد و به طور کلی توصیه نمی شود؛ مگر در شرایط خاصی که پزشک یا جراح، ضایعه ای مشکوک در معاینه بالینی پستان تشخیص داده باشد. در این موارد، تصمیم گیری درباره انجام ماموگرافی بر اساس شرایط فردی بیمار صورت می گیرد.

سونوگرافی تشخیص سرطان سینه

در سونوگرافی پستان به جای اشعه ایکس از امواج صوتی برای بررسی بافت و توده های پستان استفاده می شود. در این روش، ابتدا مقدار کمی ژل روی پوست سینه قرار می گیرد و سپس با حرکت پروب دستگاه، تصاویر ساختارهای داخلی پستان روی نمایشگر ایجاد می شود. رادیولوژیست با بررسی این تصاویر می تواند وجود ناهنجاری ها، توده ها یا تغییرات غیرطبیعی را ارزیابی کرده و گزارش دقیقی ارائه دهد.

سونوگرافی پستان معمولاً زمانی انجام می شود که پزشک نیاز به بررسی های تکمیلی داشته باشد؛ به ویژه در زنانی با بافت پستان متراکم، افراد زیر ۳۵ سال یا زمانی که نتیجه ماموگرافی نیاز به بررسی بیشتر دارد. مهم ترین کاربرد سونوگرافی، افتراق توده های توپر از کیست های حاوی مایع و تشخیص شبه توده ها از توده های واقعی و مشکوک است.

لازم به ذکر است که سونوگرافی پستان جایگزین ماموگرافی به عنوان روش غربالگری سرطان سینه نیست، بلکه به عنوان یک ابزار تشخیصی مکمل در کنار سایر روش ها مورد استفاده قرار می گیرد.

ام آر آی تشخیصی سرطان سینه

یک روش تصویربرداری بدون درد دیگرMRI است که معمولاً به کمک ماموگرافی و سونوگرافی آمده و می‏تواند توده‏ های مخفی پستان را شناسایی نماید و برای تشخیص ماهیت توده ‏های پستانی به‏کار می‏رود. کاربرد MRI شامل موارد زیر است:

• بررسی پستان در افرادی که دارای پروتز پستان هستند و معاینه پستان یا انجام ماموگرافی یا سونوگرافی در آن ها با مشکلاتی روبروست.
• بررسی پستان در افرادی که قبلاً تحت عمل جراحی پستان قرار گرفته‏اند. در این موارد انجام معاینات یا ماموگرافی دقت کم تری دارد.
• هرگونه شک تشخیصی که علی رغم انجام معاینه، ماموگرافی و سونوگرافی برطرف نشده باشد.
• در افرادی که بعد از درمان سرطان پستان ، شک به عود وجود دارد ولی سایر روش‏های تشخیصی، کاربرد زیادی ندارد.
• بررسی معمول پستان در زنانی که عوامل خطر متعدد داشته و برای بروز بیماری جزء گروه پرخطر محسوب می‏شوند. مثلاً افرادی که طی بررسی‏های ژنتیکی، متوجه جهش‏های ژنی مسئول ایجاد سرطان پستان در آن ها شده ‏اند.

نمونه برداری

در صورتی که نتایج معاینات بالینی و روش های تصویربرداری پستان مانند ماموگرافی، سونوگرافی یا MRI غیرطبیعی باشد، مرحله بعدی انجام نمونه برداری (بیوپسی) از ضایعه است. نمونه برداری دقیق ترین روش برای تشخیص سرطان سینه محسوب می شود و با بررسی میکروسکوپی سلول ها در آزمایشگاه، خوش خیم یا بدخیم بودن توده به طور قطعی مشخص می گردد. انتخاب نوع نمونه برداری به عواملی مانند اندازه توده، محل آن، نتایج تصویربرداری و نظر پزشک بستگی دارد.

روش های رایج نمونه برداری پستان شامل موارد زیر است:

• نمونه برداری با سوزن باریک (FNA) که برای بررسی اولیه برخی توده ها استفاده می شود و روشی سریع و کم تهاجمی است.
• نمونه برداری بافتی با سوزن (Core Needle Biopsy) که با برداشت مقدار بیشتری از بافت، دقت تشخیصی بالاتری نسبت به سوزن باریک دارد و کاربرد شایع تری دارد.
• نمونه برداری به روش جراحی که در موارد خاص و زمانی انجام می شود که روش های کم تهاجمی امکان تشخیص قطعی را فراهم نکنند.

نتیجه بیوپسی نقش تعیین کننده ای در برنامه ریزی مراحل بعدی تشخیص و انتخاب بهترین روش درمان سرطان سینه دارد.

آزمایش خون برای تشخیص سرطان سینه

آزمایش خون به تنهایی ابزار قطعی برای تشخیص سرطان سینه نیست، اما می تواند نشانه هایی غیرمستقیم از وجود یا پیشرفت بیماری ارائه دهد. برخی تغییرات آزمایشگاهی ممکن است در بیماران مبتلا دیده شوند؛ از جمله کم خونی، افزایش نشانگرهای التهابی یا اختلال در عملکرد کبد در صورت گسترش بیماری. در برخی موارد، تومورمارکرهایی مانند CA 15-3 و CEA در آزمایش خون اندازه گیری می شوند که افزایش آن ها می تواند در پیگیری روند درمان یا بررسی عود بیماری کاربرد داشته باشد، نه برای غربالگری اولیه. به همین دلیل، علائم سرطان سینه در آزمایش خون و تفسیر نتایج آزمایش خون باید همیشه در کنار معاینه بالینی، تصویربرداری (ماموگرافی، سونوگرافی، MRI) و در صورت لزوم نمونه برداری انجام شود.

تست های آزمایشگاهی برای تشخیص انواع سرطان پستان

پس از تشخیص اولیه سرطان سینه با تصویربرداری و نمونه برداری، در برخی بیماران از آزمایش های تخصصی آزمایشگاهی استفاده می شود تا رفتار تومور، احتمال عود و مناسب ترین روش درمان مشخص گردد. این تست ها معمولاً روی نمونه بافت تومور انجام می شوند و برای همه بیماران ضروری نیستند.

آزمایش های ژنومیک پیشرفته

آزمایش های ژنومیک، تومور را در سطح مولکولی بررسی می کنند و به دنبال تغییرات DNA و الگوی بیان ژن ها در سلول های سرطانی هستند. شناسایی این تغییرات کمک می کند علت رشد تومور، میزان تهاجمی بودن آن و پاسخ احتمالی به درمان های مختلف بهتر مشخص شود و درمان به صورت هدفمند انتخاب گردد.

آزمایش انکوتایپ DX (Oncotype DX)

انکوتایپ DX که با نام آزمایش ۲۱ ژن نیز شناخته می شود، بیشتر در زنان مبتلا به سرطان سینه در مراحل اولیه و گیرنده هورمونی مثبت استفاده می شود. این تست مشخص می کند آیا بیمار از شیمی درمانی سود می برد یا خیر و همچنین احتمال عود سرطان را پیش بینی می کند. نتایج آن نقش مهمی در تصمیم گیری درمانی و جلوگیری از درمان های غیرضروری دارد.

ماماپرینت (MammaPrint) و بلوپرینت (BluePrint)

ماماپرینت یک تست ژنومیک ۷۰ ژنی است که خطر بازگشت سرطان سینه را به دو گروه کم خطر و پرخطر تقسیم می کند. بلوپرینت مکمل ماماپرینت است و نوع مولکولی تومور را مشخص می کند و نشان می دهد سرطان از نظر زیستی به کدام زیرگروه (هورمونی، HER2 مثبت یا بازال لایک) تعلق دارد. ترکیب این دو تست، دید دقیق تری از رفتار سرطان و انتخاب استراتژی درمانی شخصی سازی شده ارائه می دهد.

تشخیص سرطان سینه متاستاتیک

اگر سرطان پستان متاستاتیک ایجاد شود، ممکن است علائمی داشته باشد یا هیچ علامتی نداشته باشد. برخی اوقات این نشانه ها پزشک را به سمت انجام آزمایش هایی برای یافتن سرطان پستان متاستاتیک هدایت می کند. اگر تشخیص داده شود که یک بیمار مبتلا به سرطان پستان موضعی پیشرفته است، آزمایش بیماری متاستاتیک نیز ممکن است انجام شود. رادیولوژی مداخله ای ممکن است از انرژی الکتریکی برای بیماران مبتلا به سرطان پستان با متاستاز کبد، سیستم سونوگرافی اندوبرونشیال (EBUS) برای متاستاز به ریه ها یا کیفوپلاستی برای متاستاز استخوان استفاده شود.

براي تشخيص سرطان سينه به چه دكتري مراجعه كنيم؟

برای تشخیص سرطان سینه، مراجعه به پزشک مناسب نقش مهمی در تشخیص به موقع و انتخاب مسیر درست بررسی ها دارد. معمولاً اولین قدم، مراجعه به پزشک عمومی یا پزشک زنان است تا معاینه بالینی سینه انجام شود و در صورت نیاز، فرد برای انجام روش های تشخیصی تکمیلی ارجاع داده شود.

در مرحله بعد، متخصص رادیولوژی با انجام روش های تصویربرداری مانند ماموگرافی، سونوگرافی پستان یا MRI به بررسی دقیق تر بافت سینه کمک می کند. اگر در نتایج تصویربرداری یافته مشکوکی دیده شود، بیمار به جراح پستان یا جراح عمومی ارجاع می شود تا در صورت لزوم نمونه برداری (بیوپسی) انجام شود.

در صورت تأیید تشخیص سرطان، ادامه روند بررسی و درمان تحت نظر متخصص آنکولوژی (سرطان شناسی) انجام خواهد شد. به طور کلی، تشخیص سرطان سینه یک فرآیند تیمی است و همکاری پزشک زنان، رادیولوژیست، جراح پستان و آنکولوژیست، مسیر تشخیص دقیق و تصمیم گیری صحیح را فراهم می کند.

نسخه اصلی مطلب از کجا بفهمیم سرطان سینه داریم؟ | راه های تشخیص سرطان پستان را در سایت دکتر سید محمد رضا حکیمیان بخوانید.

---